Γιορτές

Υπάρχει ο Άγιος Βασίλης; Tι και πότε λέμε στα παιδιά

Μερικά χρόνια πριν κι ενώ βοηθούσα ένα παιδί γύρω στα εννιά, να γράψει γράμμα στον Άγιο Βασίλη, εκείνο μου έκανε την εξής ερώτηση: «Κυρία, ο Άγιος Βασίλης είναι ζωντανός, τελικά; Υπάρχει;» Του έδωσα μια απάντηση η οποία δεν επιβεβαίωνε, αλλά ούτε και απέρριπτε ακριβώς, την ύπαρξη του αγαπημένου Αγίου. Στο τέλος της συζήτησής μας, το παιδί με κοίταξε σοβαρά. «Θα σας πω εγώ τι γίνεται με τον Άγιο Βασίλη, για να ξέρετε! Δεν είναι ούτε πνεύμα, ούτε ιδέα, ούτε τίποτα απ’ όλα αυτά. Είναι άνθρωπος, απλώς, είναι μαγικός άνθρωπος. Δηλαδή, ξέρει να κάνει μαγικά για να γίνεται αόρατος και να μην τον βλέπουμε. Εκείνος όμως, μας βλέπει και μας ακούει!»

Χαμογέλασα πλατιά, το αγκάλιασα και πήρα το γράμμα που με λαχτάρα είχε γράψει για να το ρίξω σε κάποιο γραμματοκιβώτιο. Παρέα με δεκάδες, εκατοντάδες γράμματα παιδιών, με αποδέκτη, όπως κάθε χρονιά, τον Άγιο Βασίλη. Γράμματα γεμάτα χαρά, παιδικά όνειρα κι ελπίδες. Γεμάτα πίστη και αφοσίωση σε ένα πρόσωπο σχεδόν παραμυθένιο.

Έπειτα, η ευτυχία ζωγραφίζεται ολοζώντανη στα αθώα προσωπάκια τους. Μόλις, ανακαλύπτουν τα δώρα που είχαν ζητήσει λίγες ημέρες πριν, κάτω από το Χριστουγεννιάτικο δέντρο. Ο Άγιος Βασίλης, άρρηκτα συνδεδεμένος με τα Χριστούγεννα, φέρνει μαζί του όλη τη μαγεία και την ομορφιά. Ωστόσο, στον κόσμο των ενηλίκων, δεν παύει να διχάζει και να προβληματίζει. Είναι εν τέλει, ασφαλές να αφήνουμε τα παιδιά να πιστεύουν σε κάτι ανύπαρκτο; Μήπως θα ήταν προτιμότερο να τα «προσγειώνουμε» από νωρίς στην πραγματικότητα; Ή μήπως είναι καλύτερα να επιτρέπουμε στην ίδια τη φύση του κάθε παιδιού να μας οδηγεί με το δικό της χρόνο και ρυθμό, στην κατάλληλη στιγμή για την αλήθεια;

Ας ξεκινήσουμε από το βασικότερο: Τί σημαίνει για τα παιδιά, Άγιος Βασίλης; Ποιος είναι για εκείνα; Ποιον στην πραγματικότητα αντιπροσωπεύει;

Ο Άγιος Βασίλης είναι η γνώριμη, ασφαλής και ζεστή πατρική φιγούρα. Είναι ο γλυκός παππούλης που θα διαβάσει την επιθυμία τους. Αυτός που θα ακούσει την ευχή τους. Αυτός που θα δεχτεί το κάθε παιδί έτσι ακριβώς όπως είναι, χωρίς καμία διάκριση. Η μορφή του Αϊ Βασίλη καλύπτει ανάγκες που βρίσκονται βαθιά ριζωμένες μέσα στην παιδική ψυχή. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ορισμένα παιδιά μοιάζουν σαν να «καθυστερούν» να αντιληφθούν την αλήθεια. Μπορεί δηλαδή, νοητικά και ηλικιακά να είναι αρκετά ώριμα, ώστε να καταλαβαίνουν ότι ο Άγιος Βασίλης δεν είναι υπαρκτός. Ωστόσο, ψυχό-συναισθηματικά, να αρνούνται ακόμη να το δεχτούν. Για να είμαστε σε θέση όμως, να γνωρίζουμε πότε περίπου, ένα παιδί είναι νοητικά ώριμο ώστε να κατανοήσει την αλήθεια, χρειάζεται να δούμε τι συμβαίνει στο κάθε ηλικιακό φάσμα, ξεχωριστά.

Κατά τη διάρκεια της προσχολικής περιόδου, δηλαδή έως τα έξι περίπου, έτη, το παιδί δεν μπορεί ακόμη να κάνει επαρκείς λογικούς συσχετισμούς. Η ικανότητα αυτή κατακτιέται σταδιακά, σε μεγαλύτερες ηλικίες. Επιπλέον, ο εγωκεντρισμός, ο οποίος χαρακτηρίζει την εν λόγω περίοδο, δυσκολεύει την αντίληψη καταστάσεων «από τη θέση του άλλου» και άρα, την πιο σύνθετη επίλυση προβλημάτων, με τη χρήση της λογικής σκέψης. Είναι αναμενόμενο για την ώρα, να μπερδεύεται το φανταστικό με το πραγματικό. Επομένως, είναι φυσιολογικό τόσο το να πιστεύει απόλυτα στον Άγιο Βασίλη, όσο και το να μη θέτει κανέναν προβληματισμό ως προς τη μη ύπαρξή του.

Με τη φοίτηση στο Δημοτικό Σχολείο, από τα έξι – επτά έτη και μετά, αρχίζει σιγά σιγά η κατάκτηση της λογικής σκέψης. Πλέον δηλαδή, το παιδί κατορθώνει να λαμβάνει υπόψιν του διάφορες παραμέτρους ως προς την επίλυση προβλημάτων της καθημερινότητας. Να χρησιμοποιεί λογικούς συσχετισμούς, αλλά και να αντιλαμβάνεται τη διαφορετική θέση των άλλων ανθρώπων. Ο εγωκεντρισμός αποδυναμώνεται, σχεδόν ολοκληρωτικά. Τότε αρχίζουν και τα ερωτήματα, σε σχέση με τον Άγιο Βασίλη. Ας θυμηθούμε εδώ το εννιάχρονο παιδί, στο οποίο αρχικά αναφέρθηκα. Όπως θα είδατε, το προβλημάτιζε αν ο Άγιος Βασίλης ζει, αν είναι άνθρωπος ή όχι, αν είναι «κανονικός» ή «μαγικός»! Κατά ανάλογο τρόπο, ενδέχεται να δεχτείτε ποικίλα ερωτήματα από τα παιδιά σας και να είστε γι’ αυτό προετοιμασμένοι! Όσο η λογική σκέψη καλλιεργείται, τόσο περισσότερο το μαγικό θα έχει την ανάγκη να συνταιριάξει, να συμπορευτεί, με τη θνητή υπόσταση.

Φυσικά, θα πρέπει να έχετε πάντοτε κατά νου πως το κάθε παιδί ακολουθεί τον ατομικό του ρυθμό ανάπτυξης. Τόσο νοητικά, όσο και ψυχό-συναισθηματικά, όπως προανέφερα πέραν από τους γενικούς κανόνες. Επομένως, δεν αποκλείεται ένα νήπιο των πέντε ετών να αναρωτιέται σχετικά με το αν τρώει ή αν κοιμάται ο Άγιος Βασίλης, όπως εμείς. Πού ακριβώς μένει, τι άλλο κάνει, όταν δεν είναι Χριστούγεννα, κλπ. Από την άλλη, είναι πιθανόν το παιδί του Δημοτικού, των οκτώ ή των εννέα ετών, να επιμένει να πιστεύει, στην ύπαρξη του Αϊ Βασίλη.

Εμείς τί πρέπει να λέμε στα παιδιά;

Εκείνο που γενικά έχει σημασία να θυμάστε, είναι πως σε κάθε περίπτωση, δεν επιβεβαιώνουμε απόλυτα την ύπαρξη του Αϊ Βασίλη. Ειδικότερα, αποφεύγουμε όσο μπορούμε, να του αποδίδουμε ανθρώπινη υπόσταση. Αυτό κυρίως, από το τέλος της προσχολικής περιόδου και μετά. Όπως είδαμε, κατά τη διάρκεια της προσχολικής ηλικίας δεν είναι διακριτά ακόμη, τα όρια μεταξύ φανταστικού και πραγματικού. Ειδικά λοιπόν, αν το ίδιο το νήπιο δεν επιδιώξει να σας ρωτήσει το οτιδήποτε, δεν υπάρχει κανένας λόγος να συζητήσετε μαζί του για το τι είναι αλήθεια ή τι δεν είναι.

Από τα επτά περίπου έτη και μετά, το παιδί θα ξεκινήσει σταδιακά, να αντιλαμβάνεται την αλήθεια, γύρω από τον Άγιο Βασίλη. Αφενός, μέσω των διαφόρων πηγών πληροφόρησης, όπως το διαδίκτυο, αλλά και τις συζητήσεις με μεγαλύτερα παιδιά και συνομηλίκους. Αφετέρου, λόγω της κατάκτησης της λογικής σκέψης. Ανάλογα πάντοτε, με το αναπτυξιακό επίπεδο του κάθε παιδιού, τόσο νοητικά, όσο και ψυχοκοινωνικά και συναισθηματικά, απαντάμε στις απορίες του και πηγαίνουμε με το ρυθμό του, δίνοντας κάθε φορά, τόση ας το πούμε, αλήθεια, όση το παιδί αντέχει!

Ξεκινάμε με την εισαγωγή του στην ιδέα, πως ο Άγιος Βασίλης δεν είναι ένας άνθρωπος, σαν εμάς, αλλά είναι μαγεία. Είναι η μαγεία των Χριστουγέννων, που ζει κυρίως, μέσα στις καρδιές μας. Εφόσον κάποια στιγμή καταλάβουμε ότι το παιδί έχει αποδεχτεί τη μη ύπαρξη του Αϊ Βασίλη κι εκφράζει περεταίρω απορίες, μπορούμε να του εξηγήσουμε ποιος ήταν ο Μέγας Βασίλειος στη δική μας θρησκεία. Ήταν ένας φιλάνθρωπος που βοηθούσε τους φτωχούς, αλλά και ποιος ήταν ο Santa Claus. Αφενός, συνδέεται με την ιστορία του Αγίου Νικολάου, που φημιζόταν για τη γενναιοδωρία του. Αφετέρου, ήταν εκείνος που έδωσε τη μορφή και τα χαρακτηριστικά του Αϊ Βασίλη, έτσι ακριβώς όπως σήμερα τον γνωρίζουμε. 

Ψάχνοντας στο διαδίκτυο ή και σε άλλες πηγές, όπως για παράδειγμα, τα βιβλία, θα έχετε τη δυνατότητα να ανακαλύψετε με το ίδιο το παιδί, ποικίλες πληροφορίες σχετικά με τα παραπάνω. Ώσπου να έρθει αυτή η στιγμή, μην ανησυχήσετε και μην πιέσετε το παιδί σας να «προσγειωθεί» στην πραγματικότητα. Επιτρέψτε του να πιστεύει στο ανύπαρκτο, επειδή για την ώρα, αυτό χρειάζεται. Όσο ο Άγιος Βασίλης καλύπτει κάποια ανάγκη του παιδιού, τόσο εκείνο θα αρνείται κατά κάποιον τρόπο, να κοιτάξει την αλήθεια κατάματα. Τονίστε τη μαγική ιδέα πίσω από τον Άγιο Βασίλη. Πείτε του πως ο Άγιος Βασίλης είναι εκείνος που βοηθάει τη μαμά και τον μπαμπά να αφήνουν τα δώρα κάτω από το Χριστουγεννιάτικο δέντρο. Διότι, ο Άγιος Βασίλης είναι στ’ αλήθεια, η αγάπη της μαμάς και του μπαμπά, στο πολλαπλάσιο της!

 

Καλές Γιορτές!

 

 

Έλενα Αλεξιά

Παιδαγωγός Προσχολικής Ηλικίας

 

           

 

 

 

 

You may also like...

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *